Dežurna doktorica na hitnoj primila je krvavog pacijenta: on se otima kao luđak i frflja o ‘ljudima koji nisu ljudi‘

Karijera jednog od najboljih i najutjecajnijih žanrovskih filmaša svih vremena Johna McTiernana startala je u drugoj polovici siječnja 1986. godine. Tad je na nekoć slavnom Avoriaz Fantastic Film Festivalu u Francuskoj premijeru imao McTiernanov niskobudžetni redateljsko-scenaristički prvijenac, nadnaravni horor-triler “Nomadi smrti” (“Nomads”).

“Nomadi smrti” su u međuvremenu pali u zaborav, toliko da mnogi misle kako je McT debitirao 1987. režijom “Predatora”. Sigurno bi i njemu to bilo draže sudeći po tome da nije fan vlastitog debija, ali opet nije ga se ni odrekao, za razliku od drugog žanrovskog velikana osamdesetih i devedesetih Jamesa Camerona koji svojim prvijencem smatra “Terminatora”, a ne “Piranu II”.

“Nomads” je “Predator” za “Piranhu II”, iako je slabiji film za McTiernanove standarde, jedini takav uz remake “Rollerballa” u pretežno blistavoj redateljskoj karijeri koja je iznjedrila niz klasika i nekoliko uzornih filmova. Ipak, čak i kad je slab, McTiernan nije nezanimljiv i “Nomadi smrti” u određenim scenama indiciraju ono što će uslijediti, a što je prepoznao Schwarzenegger kad se zauzeo da ga se angažira za “Predatora”, za kojeg mu je ovo bilo svojevrsno zagrijavanje.

Podsjetimo, McT je postigao jedan od najjačih redateljskih “hat-trickova” u povijesti režirajući zaredom “Predatora”, “Umri muški” i “Lov na Crveni oktobar”. Nakon tog trijumvirata snimio je “Posljednjeg akcijskog junaka”, “Umri muški 3” i “Aferu Thomasa Crowna”. Ne treba zanemariti i “Posljednje dane raja”, “Trinaestog ratnika” i njegov zadnji film “Ubojite namjere” nakon kojeg mu je Hollywood okrenuo leđa (“afera prisluškivanje”).

S ovim naslovima McT-jevom debiju nije se lako nositi, ali film ima atmosferu kojom uvlači u (zbrkanu) priču i može zadržati pažnju. Uvodni kadar prikazuje crno-bijelu fotografiju Inuita. Lice mu ne vidimo. Ono ostaje u crnoj sjeni. Kamera prodire u crnilo na ekranu i izranja u noćnom Los Angelesu, naknadno dolazeći do bolnice. Dežurna doktorica na hitnoj pomoći Eileen Flax (Lesley-Anne Down) prima krvavog pacijenta (danas slavni Pierce Brosnan u prvoj glavnoj ulozi na filmu).

Pacijent se otima kao luđak i frflja na francuskom riječi “N’y sont pas, sont des Innuat” (“Oni nisu tamo, oni su Innuati”), a njegova nabrijanost nije produkt droge nego ostatka adrenalina. Doktoricu će pacijent najednom zaskočiti i ugristi, prenijevši joj, prije nego što izdahne, vlastita sjećanja i halucinacije o “nomadima”, riječju svoju dušu. Doznajemo da je on antropolog Jean Charles Pommier koji se u Kaliforniju doselio sa suprugom (Anna-Maria Montecelli) i uselio u kuću gdje se dogodio masakr.

Banda lutalica u kožnoj odori (glazbenik Adam Ant, Mary Woronov, Frank Doubleday, Hector Mercado...) terorizira to područje i ostavlja krvave poruke na vratima njihove garaže. Kad Pommier počne pratiti vandale, otkriva da su to “ljudi koji nisu ljudi” i “kao da ne postoje”. Oni su Innuati, urbana verzija eskimskog nomadskog mita, neprijateljski nastrojeni duhovi koji preuzimaju ljudski oblik, smrt ih prati u stopu i opsjedaju mjesta nesreće, zato ih i privlači kuća.

Priču McTiernan ušuškava u logiku sna/snomorice, dok Eileen proživljava zadnje dane Pommierova života, računajući i njegov hororski prilično jeziv susret s duhovima časnih sestara. Nije isključeno i da je ona možda sve usnula u deliriju 36-satne smjene ili se to barem može pročitati s obzirom na to da ništa u filmu nije fiksno, a i dosta toga je narativno nepovezano, zbunjujuće pa i nesuvislo, uključujući povišenu glumu Down svakom idućom sve repetitivnijom vizijom njezina lika i Brosnanov francuski naglasak.

Međutim, McT je bolji redatelj nego scenarist i “Nomads” je posijao određene tragove za njega i druge filmaše do kraja osamdesetih, dekade reflektirane u slici, zvuku (hard rock Teda Nugenta) i imidžu nomada. Pad negativca s krova zgrade u “slow motionu” McTiernan je usavršio u “Die Hard”, a štafetu od nomada kao da su preuzeli manijaci iz “Kobre” i “Kiborga” (Mercado je isti Vincent Klyn), nomadski vampiri iz “Blizu tame” i uličari iz “Princa tame” na čelu s glazbenikom Aliceom Cooperom.

Sam film je nastao pod mogućim utjecajem “Wolfena” u spoju drevnog i modernog, možda i “Tihog bijesa” s negativcem nadnaravne snage. Svakako, McTiernan je kao diplomac s Američkog filmskog instituta pokazao da ima potencijala: kamera je počesto impresivna kao u svim njegovim filmovima, pojedini (subjektivni) kadrovi su depalmovski (“Pucanj nije brisan”, “Striptiz smrti), stilizacija mannovska iz faze “Lopova” i “Lovca na ljude”.

“Nomadi smrti” su naoštrili i njegove vizionarske satiričke i (samo)ironične žalce sa scenom kad nomadski duh na motociklu radije ostaje u Kaliforniji/Los Angelesu umjesto da produži dalje za Nevadu. McTiernan ne režira već 20-ak godina, ali njegov duh opsjeda Hollywood.