Potrebu za brzinom “Top Gun” (1986.) ispunjava i 40 godina kasnije. Blockbuster Tonyja Scotta projicira opipljivi osjećaj brzine i opasnosti na mlažnjački pogon dok odvodi gledatelja ravno u “danger zone”, opjevanu u istoimenoj pjesmi Kennyja Logginsa. “Danger Zone” je komad nepatvorenog synth pop-hard rock adrenalina, a “Top Gun” postaje visokooktansko utjelovljenje pjesme odmah u nastupnim minutama.
Kad se instrumentalna tema Harolda Faltemeyera pretopi u “Danger Zone” paljenjem motora i uzlijetanjem F-14 mlažnjaka, to je jedan od onih trenutaka što izazivaju ježenje i zbog njih odlazimo u kino od 1986. do danas i treći put gledamo “Top Gun” na velikom ekranu (u osamdesetima, 2022., 2026.).
Film polijeće na moćnim krilima (“Mighty Wings”) bojnih aviona i Scott potiče “the need for speed” prije nego što “potrebu za brzinom” eksplicitno spomenu piloti Peter “Maverick” Mitchell i Nick “Goose” Bradshaw (Tom Cruise, Anthony Edwards). Bio je to Scottov drugijenac nakon vampirske “Gladi za krvlju”, a režirao ga je kao da mu nije prvi “top fun” blockbuster nego peti.
Upravo je “Top Gun” pretvorio Scotta u akcijskog redatelja bombastičnog, hiperstiliziranog, energičnog stila pod paskom producenta Jerryja Bruckheimera (“Flashdance”, “Policajac s Beverly Hillsa”) i iskovao pojam videospotovske, MTV-jevske režije.
Zračni kadrovi su još uvijek izvanredni i prijelomni zahvaljujući Scottu i njegovom direktoru fotografije Jeffreyju Kimballu, spremnima uhvatiti nemoguće rakurse i pozicionirati kameru na mjesta gdje nikad prije nije bila postavljena. Redatelj je zatražio da se okrene nosač aviona još jednom da bolje posnimi jedan kadar jer mu svjetlo nije odgovaralo.
“Okreni nosač”, rekao bi Lloyd Bridges u “Kakvim frajerima”, parodiji “Top Guna”. No, pustimo zezanciju. Scott je režirao “Top Gun” iskreno i zaneseno kao da snima svoje “Ratove zvijezda”, samo s mlažnjacima umjesto svemirskih letjelica. Mlažnjaci munjevito dolijeću u kadar kao Lucasove krstarice u punoj veličini i piloti poput Mavericka krstare nebom u potrazi za ludim manevrima kakve bi možda izbjegao i Han Solo.
“Nagazit ću na kočnice, proletjet će pored mene”, opetovano govori Maverick i koči “pandurski” s mlažnjakom, a ni lupinzi mu nisu strani. S kamerom postavljenom u kokpite aviona i na njihove trupove režija je usporediva s doživljajem “rollercoastera” ili simulacijom leta.
I “Top Gun” je baš to – s(t)imulacija letenja, letački doživljaj kojim pilotira Scott, neopjevani heroj koji je režirao bolje filmove (“Prljavi igraju prljavo”, “Prava romansa”, “Tjelesna straža”, “Grimizna plima”), ali ovaj mu je najikoničkiji. Doživljajnost akcije i Scottova režija, u paketu sa sveprožimajućom nostalgijom, nadilaze načelno tanak zaplet i pojedine dotrajalosti filma u fetišizaciji militarizacije, dijalozima ili karakterizaciji koje je nivelirao nastavak “Top Gun: Maverick”.
Nakon što se kamera spusti s neba, Scott ne režira na autopilotu, naprotiv on boja kadrove zlatnim zalascima sunca i sinematičnom glazbom, audiovizualnom ikonografijom zaslužnom što je “Top Gun” stvorio generacijske uspomene i postao filmska vremenska kapsula. Snimajući film tijekom Hladnog rata, u jeku Reaganove administracije, Scott je bio i dovoljno pametan da izbjegne spomen Rusa, makar protivnički zrakoplovi bili MiG-ovi.
Orkestrirao je i istinski potresnu scenu Gooseove smrti kako “Top Gun” ne bi izgledao kao puka navijačka reklama za američko zrakoplovstvo, pa i ubacio homoerotsku subverziju u testosteronsku akciju i odnose među pilotima, u prvom redu Mavericka i njegova rivala Toma “Icemana” Kazanskog (Val Kilmer), podebljanu scenom odbojke na plaži.
Na novo gledanje Iceman definitivno nije antagonistički “bully” (paralela s prvim “Karate Kidom”), već glas razuma koji pokušava prizemljiti Maverickovu opasnu aroganciju, kao i instruktorica Charlotte “Charlie” Blackwood (Kelly McGillis), čija pojava oduzima dah po mjeri Oscarom nagrađena sentiša za zaljubljivanje “Take My Breath Away”.
Maverick je realno nedopadljiv, odveć prgav lik (“Tvoj ego piše čekove koje tvoje tijelo ne može unovčiti”) i velika je zasluga dječački šarmantnog Cruisea u zvjezdanoj ulozi što ga uspijeva načiniti dopadljivim. Smrt “wingmana” Goosea, srca i duše filma, bila je “potrebna” da Maverick sazrije i doživi katarzu, odnosno da “Top Gun” poleti i na krilima emocija koje retrospektivno izazivaju nostalgiju.
Rečenice “Talk to me, Goose!” (Maverick) i “You can be my wingman anytime” (Iceman) snažnije odjekuju nakon nastavka koji se bavi sinom poginula kopilota i vraća Icemana za ključnu scenu. “Top Gun: Maverick” nadopunjuje “Top Gun” i potencira njegovu emociju i nostalgiju. ****
Za sudjelovanje u komentarima je potrebna prijava, odnosno registracija ako još nemaš korisnički profil....